René Lévy en Franco Berrino

Bijzondere mannen met een heilzame missie

 

 

Zomer 2007, Saint-Gaudens, Zuid-Frankrijk. Cuisine et Santé, het prachtige monumentale centrum van René Lévy (te vinden op www.cuisine-et-sante.com). Deze vitale, aimabele 81-jarige macrobiotisch leraar werd aangestoken door het macrobiotische virus toen hij Georges Ohsawa ontmoette in de jaren vijftig. Al meer dan dertig jaar geeft René dagelijks (behalve op donderdagochtend en zondag) ‘s morgens en ‘s avonds een lezing, en kookt met zijn assistenten en gasten lunch en diner. Als je iets wilt leren, dan help je mee in de keuken.

 

 

 

Waar spreekt René Lévy over in zijn lezingen? Over zijn leermeester Georges Ohsawa uiteraard, het unieke principe van yin & yang, anekdotes, wonderbaarlijke genezingen, grappige voorvallen uit zijn lange leven en praktijk.

Over de zeven condities van gezondheid: of die man uit Hollande ze even wilde noemen, ik kwam een heel eind, gelukkig, want hij kan er slecht tegen als zijn gasten alleen maar komen om te consumeren en geen antwoord weten te geven op zijn vragen. Studeren zullen ze!

De zeven condities van gezondheid:

1] Geen vermoeidheid, 5 p

2] Altijd eetlust (lees: leergierigheid, nieuwsgierigheid), op elk gebied, 5 p

3] Goede nachtrust, zonder dromen, zonder nachtmerries, 5 p

4] Goed geheugen, dankbaarheid, 10 p

5] Goed humeur: breng geluk in de wereld, 10 p

6] Snel kunnen reageren, direct, niet afwachten, 10 p

7] Feilloos oordeelsvermogen (beoordelen, onderzoeken, waarheidsvinding), 55 p

Tezamen 100 punten.

 

Rijst en boekweit, daar draait het om in René’s genezende keuken. Om een voorbeeld te noemen: een vrouw met MS kreeg het advies om 4 weken lang elk uur een boekweit-chapati te eten (overdag), en verder niets. Hij heeft weinig op met de Kushi stijl (“die geneest niet”). Zijn keuken is sober en omvat voornamelijk:

  • Rijst
  • Gomasio (1: 14/16), tamari, miso, zeezout
  • Rijstcrème (1 deel rijstmeel : 4,5 deel water, 30 min)
  • Rijstwafels, met gomasio, miso, tamari (volgens René de oplossing voor de hongersnood in de wereld: makkelijk verteerbaar, droog, geen suiker)
  • Boekweitnoedels/dumplings in shoyubouillon
  • Boekweitchapati’s van versgemalen en gezeefd boekweit
  • La Cuison Angelique: door René ontwikkelde techniek van in weckpotten gekookte granen, bonen, appels, rozijnen, ongekoeld te bewaren, klaar voor onmiddellijk gebruik
  • Weinig drinken, geroosterde banchathee, gekookt met zout
  • Langgekookte groenten
  • Desserts zonder zoetmiddelen, alleen zoet van fruit: rozijnen, dadels, appels

 

 

 

 

 

 

 

Voordat René aan zijn kookles La Cuison Angelique begon, zong hij met zijn onvermoeibare assistenten Daniël uit België en Sylvia uit Italië een eigengemaakt lied, dat ging ongeveer zo:

 

La Cuison Angelique

C’est une truc magnifique

Ce n’est pas d’Amerique

Ce le Principe Unique!

 

 

 

 

 

 

 

Je kunt ook vragen aan hem stellen, over macrobiotiek, het leven, over je eigen ziekten en klachten, over alles wat je bezighoudt. En het liefst en plein public, tijdens de lezing, zodat iedereen ervan kan leren, ondervonden we, toen we toch een privé-consult met hem wilden. Tijdens het consult (waar hij niets voor rekende) moesten we eerst maar eens uitleggen waarom we privé met hem wilden spreken.

 

Ohsawa’s spirit

Vragen kwamen er wel.

Zoals waarom er bijvoorbeeld geen kort geblancheerde groenten bereid werden. Alle groenten werden door en door gestoofd, gekookt en gebakken, soms wel 2 uur, en dat in het zomerse subtropische klimaat aan de voet van de Pyreneeën!

En over het onbeperkt-gomasio-eten. We maakten iedere ochtend twee glazen kommen verse gomasio, zo’n 4 liter, en twintig mensen wisten die gedurende de dag leeg te lepelen, over de ochtendpap, de rijstwafels, de middagrijst en de avondnoedels.

Als experiment was ik ook een paar dagen met de eetlepel in plaats van de theelepel met de gomasio in de weer. Ik moest na twee dagen nog maar 1x per etmaal plassen, en de derde dag voelde ik mijn nieren, zo samengetrokken dat het pijn deed!

Waarom deze yange kookstijl?  We zijn allemaal te yin, 90% van de ziekten komt daar uit voort, dat is toch de Ohsawa filosofie, die in Frankrijk nog steeds in ere wordt gehouden. Hoewel het eten op het centrum (hoe smakelijk ook) me op den duur te eenzijdig/te yang was, was ik wel weer verbaasd over de kracht van een dergelijke voeding. Bij Cornellia Aihara had ik dezelfde ervaring: haar kookstijl was te yang om voor langere tijd toe te passen, maar ik merkte wel de genezende kracht: klachtjes als een verkoudheidje of pijntje hier of daar verdwenen in no-time.

Allebei studenten van Ohsawa, ze willen je niet alleen met verhalen, maar ook door hun koken iets van zijn spirit laten ervaren. Het heeft me wel aan het denken gezet over mijn eigen koken en de conditie die me dat oplevert …

 

Over het verblijf

De lezingen met René waren zeer inspirerend en met zijn vragen zette hij ons stevig aan het denken. Mijn Frans kon ik weer ophalen in de contacten met de andere gasten, de meeste kwamen uit het Romaanse taalgebied: Frankrijk, Italië en Spanje en spraken nauwelijks Engels. De lezingen werden simultaan vertaald door Julie, de kleindochter van René, studente rechten en in de zomermaanden in de staf van het centrum meedraaiend.

De staf, dat was een geoliede machine, want men merkte nauwelijks dat die er was. Wanneer men bedenkt dat het centrum een soort hotel is en er elke dag wel mensen aankwamen of vertrokken, dan is het een prestatie dat de verzorging, het onderhoud van het centrum, het schoonmaken van de kamers en de keuken zo buiten het zicht van de gasten bleven. En zo aardig en behulpzaam, men deed echt zijn best om het ons naar de zin te maken. Zo kwamen we om 1 uur ’s nachts aan op het station van St Gaudens en hadden ons al ingesteld om de 3 km naar het centrum te lopen, werden we met de auto afgehaald!

De omgeving was prachtig, met het vriendelijke dorpje St Gaudens, mooie meertjes, de rivier La Garonne smal en snelstromend uit de bergen komend en pas in Toulouse, een uur noordelijker met de trein, breed en statig de stad doorstromend. Toulouse beviel ons ook bovenmatig, prachtige pleinen, markten, parken, en natuurlijk de oevers van de rivier, waarlangs het heerlijk slenteren is, en picknicken!

 

Het bleek dat precies in de periode dat wij in St Gaudens waren de Tour de France op nog geen 30 km voorbijkwam. Dat wilde ik wel eens meemaken en met de Baskische Elli, ook wielerenthousiast, ging ik langs de route staan. Op een vlak stuk, want op de berghellingen kwam je al niet meer, dan hadden we om 5 uur op moeten staan. We hebben ze dus voorbij zien flitsen, gelukkig was er een kopgroep, hebben we in ieder geval twee flitsen gezien. Weer terug op het centrum was ik getuige van de finish, op de tv. Ik hoopte dat Rasmussen de Tour zou winnen, de enige macrobiotische wielrenner in het peloton. Maar helaas, hij werd in winnende positie uit de Tour gezet wegens ontduiking van de dopingcontrole …

 

Dr. Franco Berrino

 

Op een van de ochtendlezingen zat een andere, ons onbekende man naast René. Hij werd door René aan ons voorgesteld als dr. Franco Berrino, oncoloog in Milaan, die zowel privé als beroepsmatig zeer geïnteresseerd is in de macrobiotische eet- en leefwijze.

Er ging mij ineens een licht op: anderhalf jaar eerder had ik een artikel uit het Italiaans laten vertalen over een Italiaans onderzoeker die middels een pilot-project wilde aantonen dat macrobiotische voeding preventief werkt bij het ontstaan en het terugkomen van borstkanker (zie MD no. 72, Macrobiotiek in Italiaans pilot-project, ook op de website te lezen)

 

We raakten in gesprek en ik liet hem het artikel zien dat we over zijn onderzoeksprogramma hadden geschreven/vertaald. Een heel bescheiden man, student onder de studenten, hij wilde meer leren over de macrobiotische geneeswijze. Voor een man van zijn statuur, hoofd van de afdeling Preventieve Geneeskunde en Epidemiologie van het Nationaal Kankerinstituut in Milaan, met een prominente positie in het internationaal kankeronderzoek en met talloze wetenschappelijke publicaties op zijn naam, is dat zeer uitzonderlijk.

 

Hoe Franco op het macrobiotische pad kwam? Via zijn vrouw, die al in de jaren zeventig met de macrobiotiek bekend raakte en minder zuivel, suiker en vlees gebruikte bij het koken, en meer granen, bonen en groenten, meer de traditionele Italiaanse, mediterrane keuken. Hij raakte vakmatig geïnteresseerd vanwege het feit dat bij macrobiotische voeding bloedsuikerwaarden constanter blijven, veel minder schommelingen vertonen als bij andere diëten.

 

Onderzoeksproject DIANA

De hypothese die hij wilde bewijzen was dat als vrouwen door macrobiotische voeding constante, lage bloedsuiker en insuline niveaus onderhouden, dat ook lagere testosteron en oestrogeen bloedwaarden geeft en dat lage sex-hormoon waarden het ontstaan of het terugkeren van borstkanker helpt voorkomen.

Aan de hand van deze hypothese ontwikkelde hij opeenvolgende onderzoeksprojecten, genaamd DIANA-1, -2, -3, -5 waarin verschillende groepen vrouwen werden gevolgd die zich hielden aan een macrobiotisch dieet voor tenminste 6 – 12 mnd:

-          DIANA-1 (104 deeln.): vrouwen na de menopauze

-          DIANA-2 (110 deeln.): vrouwen die borstkanker hadden gehad, en (nog) geen terugkeer van borstkanker,

-          DIANE-3 (90 deeln.): vrouwen 25 – 45 jaar zonder borstkanker, 6 mnd een laag proteïne macrobiotisch dieet

-          DIANA-5 (1000 deeln.): vrouwen met borstkanker

De vrouwen eten 5x per week in een keuken van het Instituut, waar macrobiotisch gekookt wordt, en ze krijgen kooklessen om zelf macrobiotisch te leren koken.

In het algemeen vond hij significante verbeteringen in de conditie van deze vrouwen aan het eind van de proefperiode en in het voorkomen van (terugkeer van) borstkanker. Over de testresultaten schreef hij verschillende wetenschappelijke artikelen, die werden geplaatst in gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften.

 

Macrobiotiek en wetenschap

Een van deze artikelen heb ik op de website van de NVvM gezet. Hierin wordt de macrobiotische eet- en leefwijze expliciet genoemd als zijnde aan te bevelen ter voorkoming van (de terugkeer van) borstkanker.

Dr. Franco Berrino kan door de macrobiotische gemeenschap niet genoeg geprezen worden voor zijn uitmuntende werk. Als mensen zeggen: “Ja mooi, die macrobiotiek, maar het is natuurlijk niet wetenschappelijk bewezen dat het werkt”, kunnen we ze nu simpelweg wijzen op het artikel op onze website. Uit de samenvatting van genoemd artikel:

 

Een westerse leefstijl, gekenmerkt door een zittend bestaan en een eetwijze rijk aan vet, geraffineerde suikers (witmeel(-producten), witte rijst) en dierlijke eiwitten, wordt geassocieerd met overgewicht, metabool syndroom, insuline resistentie en hoge bloed(plasma)waarden van verschillende groeihormonen en sexhormonen. De meeste van deze factoren worden geassocieerd met borstkanker, en in borstkanker patiënten met een verhoogd risico van terugkeer. Recente onderzoeken hebben bewezen dat dergelijke stofwisselings- en endocriene verstoringen gunstig beïnvloed kunnen worden door een uitgebreide dieetwijziging, met een verschuiving van een westers naar een mediterrane en macrobiotische eetwijze.

 

Het lezen van het artikel vereist wel enige medische basiskennis, maar de aanbevelingen zijn voor ieder van ons eenvoudig te volgen.

 

Voedingsrichtlijnen voor borstkankerpatiënten

  1. Verminder calorie-inname door bij voorkeur volkoren granen, bonen en groenten te eten, die door de hoge energiedichtheid snel verzadiging geven.
  2. Verminder voedingsmiddelen die hoog op de glycemische en insulinemische index staan: witmeel, aardappelen, witte rijst, corn flakes, suiker en melk, gebruik in plaats daarvan volle granen (rijst, gerst, gierst, haver, boekweit, spelt, quinoa), bonen (alle soorten, incl. sojaboonproducten), groenten (alle soorten, behalve aardappelen).
  3. Verminder bronnen van verzadigde vetten (rood vlees en bewerkte vleesproducten, melk en zuivelproducten), neem in plaats daarvan bij voorkeur ongeraffineerde plantaardige olie, zoals bijvoorbeeld oliehoudende zaden (sesamzaad, etc.).
  4. Verminder eiwitinname, vooral dierlijke eiwitten (behalve vis).

 

Noot: Het concept van de GI (glycemische index) werd in 1981 geïntroduceerd als dieetconcept bij de behandeling van diabetes mellitus type 1.  De glycemische index is een maat voor de snelheid waarmee de bloedglucosespiegel stijgt na het gebruik van koolhydraten. Een snelle stijging van deze spiegel wordt altijd gevolgd door een snelle daling, en een langzame stijging door een langzame daling. Dat hangt weer samen met het type koolhydraten. Koolhydraten met een lage glycemische index geven langzamer glucose af aan het bloed dan koolhydraten met een hoge glycemische index. (zie voor lijst van voedingsmiddelen volgens deze index: http://www.lilith.demon.nl/div/glykemischeindex.htm). Insulinemische index: hoe hoger die waarde van een voedingsmiddel, des te sterker de gevraagde insuline respons.

Het is aan te bevelen de sprongen in bloedsuikerspiegel en de insuline response daarop, zo klein mogelijk te houden.

 

Dat is ook wat Franco Berrino ons in Zuid-Frankrijk vertelde: de reden dat macrobiotiek werkt bij chronische ziekten als (borst-)kanker, maar dus ook bij overgewicht, diabetes, hoge bloeddruk (als symptomen van metabool syndroom) en hart- en vaatziekten (als mogelijk gevolg van metabool syndroom) is drieledig - macrobiotische voeding is:

-          ontstekingsremmend

-          laag calorisch

-          laag glycemisch

 

Elk afzonderlijk staan deze eigenschappen, zo blijkt uit algemeen wetenschappelijk onderzoek (dus niet alleen het hier aangehaalde rapport van Dr. Berrino), voor:

-          een langer leven met

-          minder (chronische) ziekten en kwalen.

Gecombineerd in één dieet leveren ze hun bijdrage aan een zeer gezonde eetwijze, ook volgens de laatste westerse medisch-wetenschappelijke inzichten.

Tenminste een kanttekening valt wel te maken bij de aanbevelingen van Dr. Berrino: volgens de macrobiotische visie zouden in geval van ernstige ziekte ongefermenteerde sojabonen en –producten, zoals tofu, met mate gegeten, evenals tropische groenten.

En bij ieder specifieke casus gelden dan nog weer meer verfijnde, op de persoon toegesneden aanbevelingen.

Desalniettemin: een oncoloog die tot deze conclusies komt, dat mag wel in de krant!

Peter Termars.