"Ik heb het gevoel dat ik nog steeds moet beginnen"

25 jaar Kushi Instituut Amsterdam, gefeliciteerd! Wat is je succesformule voor het runnen van een instituut gedurende 25 jaar op het gebied van macrobiotische eet- en leefadviezen?

Allereerst groeit een macrobiotische instituut niet sneller dan jezelf groeit. Je groeit niet sneller dan je bloed verandert. Het is een constant proces van vernieuwing en het opbouwen van know-how. Het is een heel organisch proces. Soms is het een hype en soms zakt het in. Op de lange termijn zie je dat er een stijgende lijn in zit. Gaandeweg in je groei geef je een heleboel geheimen weg, die gemeengoed worden. Voorbeelden hiervan zijn bijvoorbeeld de ontwikkeling van tofu, tempeh, natuurdesembrood etc. Er worden door honderdduizenden mensen in Nederland macrobiotische producten gegeten en dat is een deel van het succes. Wat ik wel geleerd heb de afgelopen 25 jaar is en misschien was ik daar wel te romantisch in, hoe intiem eten is, veel intiemer dan seks. Mensen zijn bereid van alles te veranderen of te doen; een ander bed, nieuwe vloerbedekking, laptops, met een wichelroede door het huis heen, op zoek naar storende energieën, massage, katoenen kleding in plaats van synthetisch, desnoods ruilen ze zelfs hun vrouw in, of vliegen naar de andere kant van de wereld voor de beste specialist, maar wat men in de mond stopt daar moet je van afblijven.

In dit bewustzijn lopen wij in Nederland erg achter. Fysiologisch gezien is de oorzaak in Nederland vooral kaas omdat je intuïtie daardoor niet meer werkt. Een voorbeeld hiervan is de BSE crisis, in Duitsland nam de vleesconsumptie met 70% af, in Frankrijk met 50% maar in Nederland nam het toe. De overheid zei op tv: ‘Alles is onder controle en ga maar rustig slapen’. Dit zegt de overheid overigens bij alle crisissen die geweest zijn zoals de salmonella en legionella, ‘geen zorgen’, terwijl er mensen dood neer vielen.

Terug naar het succes van het Kushi instituut. Educatie is de sleutel tot het succes van het Kushi Instituut. Mensen blijven voorlichten over gezonde eet- en leefwijze. In Nederland proberen wij steeds mensen die op welke wijze ook met macrobiotiek bezig zijn te informeren. In Tsjechië hebben wij nu in korte tijd een mailing opgebouwd van 1500 mensen. In vergelijking met Nederland is dat groter, in 10 jaar tijd hebben wij denk ik nu 5000 adressen die up-to-date zijn. Wieke en ik zijn internationaal educatief gaan werken en dat is echt succesvol geworden. De meeste inschrijvingen komen uit het buitenland en uit alle werelddelen. De helft van de inschrijvingen komt momenteel via internet binnen. Misschien zijn er in Nederland 20.000 mensen met macrobiotiek, semi-macrobiotiek of sympathiserend ermee bezig. Het is natuurlijk zo dat in het begin van de zeventiger jaren, je je met macrobiotiek vrij uniek etaleert. Maar anno 2003 zijn er heel veel macrobiotische producten in verschillende kwaliteiten te koop. De biologische handel wordt al voor 50% ingenomen door de supermarkten. Ik denk dat de gehele automatisering in de natuurvoedingsbranche, en daarbij het vergeten van educatie, een belangrijke oorzaak is van de overname van de normale supermarkten. Daarbij, het gehele logistieke winkelproces van bijvoorbeeld Albert Heijn is zo optimaal dat de inkoopvoorwaarden en verkoopwinsten veel aantrekkelijker zijn dan die van de natuurvoedingsbranche. Het gevolg is ook dat helaas veel kleine biologische winkels de deuren hebben moeten sluiten, vooral de pioniers van de jaren zeventig.

Wat betreft educatie is biologisch een belangrijk element maar eet- en leefwijze is veel belangrijker. Van biologische zuivel kun je biologische borstkanker ontwikkelen met Eko keurmerk. Van biologisch vlees kun je biologische dikke darmkanker ontwikkelen als je dat maar frequent genoeg eet. Onze kracht is dat wij de lijn van educatie bewust hebben aangehouden terwijl dat in de biologische winkels niet wordt gedaan. Het gevolg is dat in veel biologische winkels geen macrobiotische boeken zijn. Het gevolg is ook dat het verkoop productaandeel van macrobiotische producten zoals granen, graanproducten, bonen, groenten, zeegroenten, noten, zaden en alle afgeleiden zoals tofu, tempeh, natuurdesembrood, sterk is afgenomen. Groenten waarvan ook voedingstechnologen zeggen: dat zijn de beste groenten, zoals vezelrijke groene bladgroenten, harde ronde en wortelgewassen, zijn duidelijk soorten van medicinale gewassen tegenover bijvoorbeeld nachtschade gewassen, maar de verkoop ervan is flink afgenomen. Commercieel is educatie geen succes.

Ik had, als ik rijk had willen worden, het Oost West Centrum toen beter kunnen sluiten en geheel voor Manna (de natuurwinkelketen die Adelbert opstartte in de 70-er jaren/red.) kunnen gaan. Maar dan was ik nu waarschijnlijk gescheiden en mijn kinderen aten niet meer macrobiotisch. Het is jammer dat biologische winkels producten verkopen die feitelijk volksverlakkerij zijn. Een voorbeeld is suiker in zijn verschillende vormen zoals Agave zoetmiddel. Spotgoedkoop uit Zuid Amerika en veel yinner in energie dan gewone witte suiker, en daar maken zij dan reclame mee, maar gezond is het niet.

Een andere succesreden is dat wij een groot gezin hebben en we er allemaal mee bezig zijn. Dat geeft enorme steun en daardoor groei je ook. Wij groeien ook steeds meer naar mensen in het gezin met de leeftijd rond dertig jaar, naar mensen met goeie banen in de maatschappij en naar mensen van onze eigen leeftijd. Door onze kinderen en door te werken met veel jonge mensen blijf je scherp en zie je ook wat er leeft in de samenleving.

Bestaat de naam Kushi Instituut Amsterdam al 25 jaar, is er een vorm van kwaliteitswaarborg en wat gebeurt er als je morgen melk gaat verkopen?

Juridisch bestaat het Kushi Instituut vanaf 1987, de naam Kushi Instituut zijn wij gaan gebruiken vanaf 1978. Juridisch viel de naam Kushi Instituut onder de Stichting het Oost West Centrum. De naam Oost West Centrum zijn wij, toen we naar de Weteringschans verhuisden, niet meer gaan gebruiken omdat in veel plaatsen in Nederland Oost West Centra meer New Age-achtige activiteiten gingen ontwikkelen. Het was geen beschermde naam. Het Kushi Instituut is een beschermde naam vanuit Amerika. Toch vind ik het Oost West Centrum wel een zeer goede naam, als naam dan, het is een soort huwelijk tussen traditioneel en modern.

Natuurlijk is er sprake van een kwaliteitswaarborg. Als ik morgen melk ga verkopen, zal het enige maanden duren, maar als ik Michio Kushi ergens tegen kom en hij vraagt, hoe het gaat met het Kushi Instituut, en ik zeg: ‘Nou, de omzet is verdubbeld sinds wij melk verkopen’, dan zal hij wel laten blijken dat ik gek bezig ben. Hoewel hij er niet als een dominee bovenop zit. De naam het Kushi Instituut van Europa geeft een duidelijke kwaliteitsgarantie.

Wij hebben de enige winkel in Nederland waarbij je de labels niet hoeft te lezen en dat is natuurlijk al een kwaliteit en uniek. Daarbij is het een van de weinige voedingswinkels waar nog boeken worden verkocht.

Het studiehuis is gevestigd in de Pijp in Amsterdam. Het heeft vier verdiepingen, van elk 80 vierkante meter en op elke verdieping is er een keuken, badkamer, toilet en drie a vier slaapkamers. Het wordt een echt studentenhuis met een aanvullende taak als hotelfunctie voor gasten die voor een lang studieweekend naar Amsterdam komen. Er wordt catering gedaan vanuit het Kushi Instituut maar dan vooral het ontbijt voor de gasten. Er zijn namelijk professionele keukens in het studiehuis om zelf te koken. Per twee verdiepingen komt er een grote keuken. Voor studenten is het van belang om voor zichzelf te leren koken en zorgen, en dat kan op deze wijze, zodat ze niet alleen het eten op het Kushi Instituut krijgen voorgeschoteld. Het studiehuis is natuurlijk erg leuk omdat uit alle werelddelen jonge mensen hier samenkomen om te studeren. De jonge mensen uit Afrikaanse en Oostblok landen inspireren mij het meest. Zij hebben nog de jonge spirit die wij hadden in de zeventiger jaren: hard werken zonder klagen omdat wij er voor gingen, wij kozen ervoor, het was onze weg. Jonge Afrikanen en Oostblokkers hebben die spirit en dat mis ik onder de meeste jonge mensen in het westen.

Alle jonge mensen in het westen zijn al 15 jaar opgevoed met school- en universiteitcatering, candybars, chips, Cola, hamburgers, junkvoedsel. Je ziet het aan de meeste twintigers en dertigers, zij missen de helderheid, de alertheid, de vitaliteit en het geloof in zichzelf.

Het is van belang en het meest inspirerend om jonge mensen uit de gehele wereld macrobiotisch te onderwijzen (met behulp van een studiehuis) omdat zij de toekomstige leiders worden van onze wereld.

Er zijn momenteel mensen enthousiast bezig met het organiseren van het feest. Zelf ben ik er zijdelinks mee bezig in vorm van advisering. Het wordt groots aangepakt en wij denken aan een galerie waar een soort overzichtstentoonstelling komt. Wij hebben zoveel foto’s, posters, en programma’s die zijn uitgevoerd. Ik denk dat de mensen die ermee bezig zijn er een goed programma van maken zodat het een mooi feest zal worden. Verder kan ik er niet zoveel over vertellen omdat het nog in de maak is en het moet ook enigszins verrassend blijven. Het feest komt dit najaar.

Het eerste seminarie wat ik met Michio Kushi heb georganiseerd was in 1976 in Santpoort en daar kwamen ruim 300 mensen. Voor mij was de eerste Zomerconferentie in Woudschoten in 2000 een soort déjà vu. Door mijn intensieve reizen de afgelopen vijf jaar kwamen er steeds meer buitenlanders onze opleidingen volgen en daardoor kwam ik ook op het idee.

Je maakt met het organiseren van de internationale zomerconferentie zoveel internationale contacten en dat is geweldig leuk. Daardoor word ik ook in al die landen uitgenodigd voor het geven van lezingen, opleidingen, en consulten. Ik heb het idee dat dit niet meer te stoppen is, het wordt alsmaar groter en groter. In sommige landen vragen artsenpraktijken of ik een aantal dagen consulten kan verzorgen voor hun patiënten. In Duitsland geef ik een weekend les aan 80 patiënten van een psychologen praktijk. In Bordeaux ga ik samen met mijn dochter Jasmijn een week les geven aan Franse en Spaanse mensen. Daarna een week naar Zagreb voor een televisie spektakel, met een dagstudie voor dokters en een weekend voor het publiek. Ik ben echt blij en tevreden met wat het reizen, het organiseren van de zomerconferentie tot nu toe heeft gebracht.

Inspelen op wat actueel is bij de mensen in de wereld. Dit jaar worden er veel lessen gegeven over Oorlog en Vrede, Gezondheid en Gedrag, de overeenkomsten tussen Fysiologische en Spirituele condities. Oorlog en Vrede in relatie tot gezondheid. Wereldgezondheid en Wereldvrede. Door middel van Wereldgezondheid krijg je Wereldvrede. Wereldvrede dwing je niet af met contracten en geweren maar ontstaat doordat mensen van binnen gezond, gelukkig en vredevol zijn, dat is de wijze waarop je vrede produceert.

Dit begint van binnen, bij elke menselijke relatie, als je samen de weg op gaat. Met een gezonde macrobiotische eet- en leefwijze kun je relationeel wel crises door maken, maar door de macrobiotische weg kan men met ieders eigen inzichten, elkaar wel respecteren, waarderen en vrede bewerkstelligen. Als de hele wereld, alle volkeren dat met elkaar zouden doen dan heeft dat een impact op de wereldvrede.

Een mooi voorbeeld hiervan vond plaats tijdens de laatste macrobiotische conferentie. Een Israëlisch meisje, drie jaar werkend als sergeant, trainde soldaten om Arabische mensen te bevechten. Zij was daar echt op getraind. Zij kwam op de conferentie en zag veel Arabieren, draaide een kwartslag om en was helemaal van de kaart en wilde weggaan.

Wij hebben haar gemasseerd, zoete groentedrank gegeven, gekalmeerd. Zij voelde zich vanuit haar visie geheel bedreigd. De volgende dag kwam er een Arabische jongen uit Ramalah. Na drie dagen was het Israëlische meisje samen met de Arabische jongen aan het dansen.

Dat is toch prachtig. Er waren 33 nationaliteiten op de laatste conferentie en mensen gingen met tranen in hun ogen naar huis bij het afscheid nemen. Er werden veel groepsfoto's gemaakt en wij mochten daarna veel e-mails ontvangen. Dit is een vredevolle samenleving en daar gaat het om. Dit jaar gaan wij dat weer doen met nog meer nationaliteiten en culturen. Michio Kushi komt ook.

Vorig jaar gaf Michio Kushi een seminarie in Milaan. Het was het beste seminarie over spiritualiteit wat ik ooit van hem heb gehoord. Hij voelde misschien wel aan dat ik er was om hem te vragen of hij deze zomer naar de vierde Zomerconferentie wilde komen om les te geven. Het leuke was dat ik Michio voor het eerst niet heb hoeven te vragen om naar Nederland te komen. Hij vroeg er zelf om en de reden was dat hij had vernomen dat de Internationale Zomerconferentie de plaats is waar je moet zijn. Met meer dan 30 nationaliteiten uit alle werelddelen is het natuurlijk in de Internationale Macrobiotische wereld een uniek gebeuren.

Wat Michio Kushi heeft meegemaakt in zijn leven is niet makkelijk geweest, hij heeft duizenden mensen geholpen met kanker maar dat hij zijn eigen vrouw niet kon helpen heeft hem tot een ongelooflijke, gesublimeerde wijze man gemaakt. Wat hij inzichtelijk te vertellen heeft is helder, maar wat hij uitstraalt is waar geen grootvader tegenop kan. Hij is echt een spirituele man die beter dan wie dan ook leiding en richting kan geven aan mensen die zich op bepaalde momenten afvragen welke richting ze moeten opgaan. Niet als een goeroe maar wel reflecterend op jou, beelden scheppend om te verduidelijken waar je zelf staat en hoe je verder kan.

Hij is ook perfect in het uitleggen dat spiritualiteit en dagelijks leven alles met elkaar te maken hebben. Jezelf spiritueel ontwikkelen, afwikkelen, je conditie zo helder maken dat de wereld van de spirit als een landschap voor je open ligt en dat je dat zelf kan creëren. Dus niet door lid te worden van een club of alsmaar te mediteren, dan voel je wel vibraties, maar in een heleboel normale dingen in het dagelijkse leven kun je niet handle-en en niet echt vrij zijn. Tijdens de Zomerconferentie zal dat een thema zijn in de lessen die Michio Kushi zal verzorgen.

Momenteel geeft hij ook les aan het gehele Japanse parlement en hun vrouwen. Op dat niveau is hij veel werkzaam, achter de coulissen, mainstream, en ik probeer daar mijn steentje aan bij te dragen.

Na onderzoek van de medische gegevens van patiënten die met macrobiotiek genazen van ongeneeslijke kanker, heeft het National Cancer Institute van de VS recentelijk klinisch onderzoek goedgekeurd naar de macrobiotische benadering, waarschijnlijk onder toezicht van het Kushi Instituut. Dit is de eerste keer dat het NCI, onderdeel van het Amerikaanse Ministerie van Gezondheid, toestemt in onderzoek naar een alternatieve therapie voor kanker.

Het is voor het eerst dat het wetenschappelijk bewijs op tafel ligt dat er mensen door een macrobiotische eet- en leefwijze genezen zijn van kanker.

Je wilt niet weten wat daar aan voorbereiding aan voorafgaat. Er zijn 2000 dossiers van Michio Kushi door Haruo Kushi (zoon van Michio en professor epidemiologie, red.) geschoond. Dossiers van mensen die bij Michio op consult zijn geweest. Het traceren van deze mensen was een jarenlange klus, om te kijken of deze mensen nog wel leefden, of zij nog macrobiotisch aten, etc. Daarbij, als je iets wilt bewijzen moet dat wel volgens een normenstelsel dat geldt voor regulier klinisch onderzoek. Uit alle dossiers zijn er 80 goede cases gekomen waarvan 25 medisch ongeneselijk, waaronder drie pancreascases die medisch gezien nog nooit genezen zijn. Een heel erg moeilijke klier, de alvleesklier, om te genzen. Hij zit heel diep in het midden achter je maag en je kunt hem heel moeilijk opereren. Een hele lijst met verschillende soorten kankers zoals longkanker, leukemie, lymfatische kanker, lever- en prostaatkanker. Daaruit zijn zes cases gekozen die voorgedragen zijn aan het ministerie.

Ik moet nog zien of het Kushi Instituut van Becket de opdracht krijgt want internationaal en ook in Amerika zijn er zoveel tegenkrachten, maar het is natuurlijk erg mooi wat er nu bereikt is. Onderzoeksinstellingen die voor geld in aanmerking willen komen voor nieuwe medicijnen en genetisch onderzoek vechten natuurlijk. Het is een reptielengevecht en misschien krijgen wij ook een stukje van de taart.

Ja, natuurlijk, Willet is een bekende voor mij en kent Kushi vrij goed. De voedingspiramide van Willet komt aardig in de buurt van de voedingspiramide van Kushi. Er zijn wel verschillen, zoals dat er in de piramide van Willet verhoudingsgewijs veel te veel plantaardige olie wordt geadviseerd. Er worden momenteel misschien wel 20 merken olijfolie verkocht en dat heeft te maken met een onderzoek in Noord en Zuid Europa, uit het begin van 1990. De voedingstechnologen hebben toen gezien dat er 30% minder hart- en vaatziekten voorkwamen op Kreta dan in Finland en dat er ook veel minder sprake was van verschillende kankers op Kreta. Dit verschil was gerelateerd aan het feit dat in Finland de vetten uit dierlijke producten kwamen en op Kreta uit plantaardige oliën. De conclusie was: eet olijfolie. Colin Campbell, een vooraanstaande wetenschapper uit de V.S., zag in zijn veel groter onderzoek in China dat bij verschillende groepen die veel minder olie, (een beetje sesamolie) namen, maar die een gelijk eetpatroon hadden als op Kreta, dat er nog eens 50% minder hart- en vaatziekten en kanker voorkwamen dan op Kreta. Het verschil is dan: juist weinig olie gebruiken. In het onderzoek van Campbell is het belangrijkste: geen zuivel. Maar als je zoveel olijfolie neemt als Willet adviseert, creëer je misschien borstkanker. Plantaardige voeding hoeft niet bij uitstek goed te zijn en dierlijke voeding alleen maar negatief. Bij de voedingspiramide van Kushi is het advies: een kwast olie, in vergelijking met vrij veel olie bij Willet. In de praktijk klopt zoveel olie geheel niet. Als je Willets uiterlijk bekijkt, gebruikt hij zelf zeer weinig olie want hij heeft een meer droge, gave huid en het lijkt er veel meer op dat hij veel bruine rijst en groenten eet, erg in de richting van macrobiotiek.

Je ziet in de macrobiotiek ook mensen die altijd plantaardig eten en toch kanker ontwikkelen maar verzot zijn op alleen maar gebakken dingen. Een yange factor waar je dus ook yange dramatische dingen door kunt ontwikkelen, misschien minder snel dan met kaas en vlees. Daarom is het yin en yang denken zo interessant, het gaat niet per definitie om wat goed is en wat slecht.

De macrobiotische visie op moderne geneeskunde is dat het eigenlijk je partner is. Het is echter meer een gedwongen huwelijk. Je kan niet zonder elkaar. Misschien zeg ik het minder mooi want je zou eerst verliefd op elkaar moeten zijn. Moderne geneeskunst is symptomatisch en staat haaks op de preventieve, holistische, oorzakelijke aanpak van de macrobiotiek die immuniteitsverbetering beoogt. Als je ze ziet als twee benaderingen, dan zijn ze antagonistisch en in de praktijk zijn ze complementair. Dit is niet wat ik de laatste vijf jaar propageer maar dat is steeds mijn visie geweest bij het organiseren van medische seminaries in het AMC, het American Hotel, Bergerac in Frankrijk etc. Niet om de medici te zeggen dat zij macrobiotisch moeten gaan eten, maar omdat wij elkaar nodig hebben, voor de dialoog, de research, de samenwerking en dan in het ziekenfondspakket.

Je hebt gewoon ook in onze macrobiotische visie dokters nodig, bijvoorbeeld: als een gezwel een bloedvat wegdrukt, dan zul je moeten ingrijpen. Een buitenbaarmoederlijk zwangerschap los je niet op met bruine rijst, of een huidtransplantatie bij verbranding. Dus niet alleen bij ongelukken maar ook bij ziekten. Symptomatische behandeling is niet slecht, het is niet meer dan het zegt. Ik geef het dus geen moreel etiket maar een objectief waarnemend etiket. Macrobiotiek kan ook symptomatisch zijn, zoals een umeboshi als je dronken bent, maar macrobiotiek is primair een preventieve benadering door eet- en leefwijze. Je krijgt er niet altijd acute dingen mee bewerkstelligd. Misschien dat bij hoge koorts shii-take werkt, maar zoniet: hup ambulance en antibiotica! Ik weet nog wel andere mogelijkheden om koorts te temperen binnen korte tijd, maar als dat niet werkt dan moet de dokter echt ingrijpen. Elk verstandig mens zal het met mij eens zijn. Kortom, macrobiotiek zal in de toekomst de samenwerking moeten gaan ontwikkelen. Mijn rol daarin is om die samenwerking internationaal te gaan bewerkstelligen.

Ik heb eerlijk gezegd het gevoel dat ik nog steeds moet beginnen. Alles wat ik tot nu toe gedaan heb, zoals Manna, restaurants, winkels, Kushi Instituut, consulten, internationale opleidingen verzorgen etc, is eigenlijk een voorbereiding op wat nog moet komen. Wij gaan nu studenten trainen die in ziekenhuizen gaan koken en met een nieuwe generaties dokters gaan wij een nieuwe geneeskunst ontwikkelen. Door alle internationale contacten met vooruitstrevende artsen en jonge artsen gaan wij dat doen. De eet- en leefwijze in ziekenhuizen moet echt voor 180 graden om, waarbij dokters en mensen die heel goed zijn in de medicinale werking van voeding als collega’s naast elkaar staan. Ik heb momenteel door mijn internationale ervaring gelukkig heel veel goede contacten met artsen in verschillende Europese landen opgebouwd, zoals in Oostenrijk, Bazel, Tsjechië, Polen etc. Daarnaast heb ik goede contacten met dokters in Arabische landen zoals Egypte. Met hen is het mogelijk is een nieuwe geneeskunst te ontwikkelen. Er zijn honderden dokters waarmee ik op een lijn zit en waarmee ik een board of overviewers ga maken, een soort internationaal macrobiotische medische associatie. Samen met andere actieve macrobiotische leraren gaan wij internationale wetenschappelijke publicaties uitbrengen. Dat zie ik als mijn doel.

Vincent Gerdsen en Marianne Kok